राष्ट्रीय विधिमंडळ सदस्य परिषद भारत (NLC भारत) ही देशभरातील विधानसभेचे सदस्य (MLAs) आणि विधानपरिषद सदस्य (MLCs) यांना एका ठिकाणी एकत्र घेऊन या ऐतिहासिक परिषदेत विचारांची देवाणघेवाण करण्यासाठी एक महत्त्वपूर्ण व्यासपीठ उपलब्ध करून देते. NLC भारतची पहिली आवृत्ती १५ ते १७ जून २०२३ दरम्यान मुंबई येथे पार पडली. या परिषदेत सर्व राजकीय पक्षांतील तसेच सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांतील विधानसभेचे आणि विधान परिषदचे सदस्य यांना परस्पर संवाद साधण्याची एक अद्वितीय संधी प्रदान करण्यात आली.
परिषदेची पहिली आवृत्ती ही परस्पर शिक्षण (cross-learning) आणि विधायी कार्यक्षमता वृद्धी या मूलभूत उद्दिष्टांवर आधारित होती. विषयाधारित चर्चासत्रांद्वारे, तसेच विचारपूर्वक रचलेल्या मोठ्या स्वरूपातील पूर्ण अधिवेशनांद्वारे (plenary sessions), विधिमंडळ सदस्यांमधील समांतर विचारमंथन सत्रांद्वारे, राज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांच्या प्रदर्शन मंडपांद्वारे आणि त्यांच्या उत्कृष्ट वैयक्तिक उपक्रमांच्या सादरीकरणाद्वारे सदस्यांना अनुभवाधारित शिक्षण प्राप्त झाले.
या परिषदेदरम्यान राष्ट्रीय व जागतिक स्तरावरील नामांकित नेत्यांच्या सहभागातून लोकशाही बळकटीकरणावर आधारित सत्रांचे आयोजन करण्यात आले. तसेच, विधानसभेचे आणि विधान परिषदचे सदस्य यांना त्यांच्या प्रदेशाच्या सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांचे सर्जनशील सादरीकरण करण्यासाठीही एक सक्षम व्यासपीठ उपलब्ध करून देण्यात आले.
आपल्यासारख्या सशक्त लोकशाहीसाठी NLC सारख्या व्यासपीठाची आवश्यकता दीर्घकाळापासून होती, जगातील केवळ काही लोकशाही देशांमध्येच राज्य विधिमंडळांसाठी पक्षनिरपेक्ष मंच उपलब्ध आहेत. NLC भारत ही भारताच्या सशक्त आणि विविधतापूर्ण लोकशाहीची खरी अभिव्यक्ती ठरली असून, तिच्या मुख्य शक्तींपैकी एक असलेल्या—निवडून आलेल्या प्रतिनिधींच्या कार्याचा उत्सव साजरा करणारी ठरली आहे.
About CEP Program
NLC भारतचा "भारतातील विधिमंडळ सदस्यांसाठी क्षमता वृद्धी कार्यक्रम" हा दोन दिवसांचा उपक्रम असून, प्रभावी प्रशासन व धोरणनिर्मितीसाठी विधायी क्षमांचे बळकटीकरण करण्याच्या उद्देशाने आयोजित करण्यात आला आहे. हा कार्यक्रम दरवर्षी पुणे, महाराष्ट्र येथील MIT स्कूल ऑफ गव्हर्नमेंट (MITSOG) येथे आयोजित करण्यात येतो.
राहुल कराड यांच्या दूरदृष्टीतून साकारलेला हा उपक्रम त्यांच्या लोकशाही, प्रशासन, नेतृत्व आणि सार्वजनिक धोरणांप्रती असलेल्या बांधिलकीचे प्रतीक आहे. या व्यासपीठाद्वारे विधिमंडळ सदस्यांना विचारांची देवाणघेवाण करण्याची, कौशल्ये परिष्कृत करण्याची आणि जबाबदार व सुजाण विधायी आचरणाद्वारे लोकशाही मूल्ये दृढ करण्याची अनोखी संधी मिळते.
कार्यक्रमाची उद्दिष्टे:
- संसदीय प्रक्रिया व धोरणात्मक तज्ञतेद्वारे विधायी क्षमता वृद्धिंगत करणे.
- तंत्रज्ञानाधिष्ठित उपाययोजना व ई-शासनाद्वारे स्मार्ट प्रशासनाला प्रोत्साहन देणे.
- पारदर्शकता व प्रभावी जनसंपर्कासाठी सार्वजनिक सहभाग वाढवणे.
- अधिक प्रभावी धोरणनिर्मिती व प्रशासनासाठी जागतिक सर्वोत्तम पद्धतींचा अवलंब सुलभ करणे.
- माहितीपूर्ण व परिणामकारक कायदे निर्मितीसाठी कायदेशीर तज्ज्ञता वाढवणे.
- सार्वजनिक सेवेत नैतिक नेतृत्व व उत्तरदायित्वाला प्रोत्साहन देणे.
विधिमंडळ सदस्य परिषद भारत (NLC भारत) आणि नॅशनल कॉन्फरन्स ऑफ स्टेट लेजिस्लेचर्स (NCSL) यांचे अभिसरण हे संरचित आंतरराष्ट्रीय सहकार्याच्या माध्यमातून लोकशाही क्षमतावृद्धी अधिक सखोल करण्यासाठी एक प्रभावी संधी दर्शवते. NLC भारत हे विधानसभेचे आणि विधान परिषदचे सदस्य यांच्यात संवाद, प्रशिक्षण आणि अनुभवाधारित शिक्षणाला चालना देणारे एक महत्त्वपूर्ण पक्षनिरपेक्ष व्यासपीठ म्हणून उदयास आले आहे.
दोन संस्थांमधील धोरणात्मक भागीदारीमुळे जगातील सर्वात मोठ्या लोकशाहींपैकी एक आणि सर्वात परिपक्व संघीय व्यवस्थांपैकी एक यांच्यात परस्पर शिक्षण (cross-learning) सुलभ होऊन विधायी कार्यक्षमता लक्षणीयरीत्या वाढू शकते. जागतिक पातळीवर लोकशाही संस्थांवर वाढत्या दबावाच्या काळात, NLC भारत आणि NCSL यांच्यातील असे सहकार्य केवळ उपयुक्तच नव्हे तर अत्यावश्यक ठरते.
